Je wordt als boer geboren

Problemen in overdracht van boeren familiebedrijven

Vroeg wakker, vaak buiten en onder de middag warm eten op tafel. Vanaf je geboorte ben je gewend mee te draaien in het ritme van het boerenbedrijf. Hooien, vegen, tractor rijden en voeren van de beesten zijn taken die je op jonge leeftijd uitvoert. Het boeren leven zit in je genen. Je wórdt geen boer, je bént het.

De passie om boer te zijn wil een ondernemer uiteraard graag overdragen aan zijn kinderen. Wellicht is hier al eens over gesproken toen de kinderen tieners waren en zij voor de keuze voor een vervolgopleiding stonden. Iets in de automatisering, natuurwetenschappen of toch jurist of schoonheidsspecialist? Waar ligt de kracht van een tiener en hoe kan hij of zij gelukkig worden in een carrière die past? De keus voor een vervolgopleiding is een heel belangrijk moment. Een moment dat naar mijn mening te vroeg in het leven komt of te bepalend is voor de toekomst. Maar dat terzijde.

Het vraagstuk bedrijfsopvolging
Een droom waarin een innovatief boerenbedrijf kan worden overgedragen en er voldoende financiële middelen zijn om het bedrijf over te nemen is mooi. Tegenwoordig vaak té mooi om waar te zijn. Veel boerenbedrijven kampen op dit moment met het vraagstuk ‘bedrijfsopvolging’. Steeds minder vaak kiezen kinderen uit een boerenfamilie voor een boerenbestaan. Er is steeds meer behoefte aan het ontdekken van eigen talenten en het ontdekken van de wereld buiten het erf. Kinderen hebben bij hun ouders de investering qua tijd en aandacht gezien die nodig is om de boerderij op een duurzame manier te laten draaien. Dag en nacht wordt er gezwoegd en er is minimaal ruimte voor vakantie of gewoon een dagje vrij. Dit weerhoudt veel kinderen ervan de stap te maken om zelf ook dé boer of dé boerin te worden van het boerenbedrijf.

Overdracht bijna onmogelijk
Daarnaast wordt het voor veel boerenfamilies bijna onmogelijk om het bedrijf financieel goed over te dragen. De lage marges die mogen worden gemaakt op de verkoop van producten en de hoge kosten voor het voldoen aan alle wettelijke eisen maken het vaak onmogelijk om op een duurzame manier over te dragen en te investeren in innovatie of ontwikkeling. De toekomst is somber gekleurd voor veel boerenfamilies.

Het boerenbedrijf is het oudste kind van de familie
Het boerenbedrijf was het eerste ‘kindje’ waar een boer en boerin voor moesten zorgen. Veel aandacht en tijd werd er gestoken in het opzetten of uitbreiden van het bedrijf. Dit heeft ervoor gezorgd dat het boerenbedrijf een centrale plek heeft gekregen binnen het gezin. Een platform waarop iedereen leeft, een plek waar iedereen zijn of haar jeugd heeft doorgebracht.
De boerderij was waarschijnlijk altijd wel onderwerp van gesprek aan tafel. Zo heeft het boerenbedrijf ook de status gekregen van verbindende factor. Het gezin staat om of op het boerenbedrijf.

oude-klompen-bij-de-entree

Wat nu als blijkt dat het overdragen van het boerenbedrijf binnen de familie niet mogelijk is? Wat nu als blijkt dat de boerderij moet stoppen en de dieren, het land en de opstallen moeten worden verkocht? Het proces dat dan gaat spelen is zeer complex en gemarmerd met emoties.

Begin op tijd aan de overdracht
Om tot de conclusie te komen dat het bedrijf niet kan worden overgedragen binnen de familie moet er onderzoek plaatsvinden. Gesprekken binnen de familie, begeleid door een specialist, geven inzicht in de mogelijkheden, verwachtingen en wensen van alle familieleden. Zo kunnen ouders de wensen bespreken en kunnen kinderen hun verwachtingen benoemen en hun mogelijkheden laten onderzoeken. Dit proces kost tijd en vraagt om geduld. Begin hier dus ook op tijd mee. Veel ouders zullen verrast zijn hoe lang deze vraag al leeft bij de kinderen.

Wanneer blijkt dat het boerenbedrijf niet kan worden overgedragen breekt een periode van veel emotie aan. Het is het belangrijk dit proces goed met elkaar te doorlopen. Het verkopen van een boerenbedrijf is te vergelijken met het proces dat volgt na het verlies van een dierbare.

Stap één: accepteren
Accepteren dat het boerenbedrijf moet worden verkocht is stap één. Deze stap vraagt veel aandacht en tijd en is van groot belang voor de volgende stappen. De boer en boerin moeten inzien dat het niet verder kan, daar mag geen twijfel over blijven bestaan. Uiteraard betekent dat niet dat het gevoel van verlies en emoties niet meer aanwezig zullen zijn.

Nieuwe balans
Na de afwikkeling van de verkoop breekt een tijd aan waarin een nieuwe balans moet worden gevonden. Voor de boer en boerin betekent dit dat zij een ander doel in hun leven moeten gaan vinden, een andere invulling van hun dagelijks bestaan. De kinderen moeten zich wellicht anders op de toekomst gaan voorbereiden. Maar belangrijker nog: er moet worden ontdekt dat het bestaande platform en de verbinding via het boerenbedrijf een andere invulling krijgt. De gemene deler wordt anders. Deze periode is spannend voor alle betrokkenen, je bent tenslotte boer of boerin.

Blijf in gesprek met elkaar
Aandacht in deze periode is zeer belangrijk. Aandacht voor elkaar en elkaars proces. Maar zeker ook aandacht voor het geheel als familie. Iedereen verwerkt zaken op zijn of haar eigen manier. Zorg dat je voldoende in gesprek blijft met elkaar om de verbinding in stand te houden en nieuwe energie in te blazen. Samen kom je verder.

Peter van den Dool
Eigenaar Actreevate b.v.
Coaching van ondernemende families
Tel: 06-12328371
Email: peter@actreevate.com
Web: www.actreevate.com

2018-02-01T15:29:50+00:00